Historia budynku przy ul. Zagórnej 3

Budynek przy ul. Zagórnej 3 zbudowany został w 1915 r. Ufundował go znany warszawski finansista i filantrop Wojciech Sawicki - powstaniec styczniowy, dyrektor Banku Handlowego - z przeznaczeniem na sierociniec dla ubogich dzieci Powiśla Czerniakowskiego (głównie młodych dziewcząt).
Był on jedyną placówką opiekuńczo-wychowawcza dla uprzemysłowionego w XIX i na początku XX w. robotniczego Powiśla.
Działka, na której znajduje się budynek, była częścią najstarszego ogrodu botanicznego w Europie. W XVIII w. aż tutaj sięgały słynne ogrody ks. Kazimierza Poniatowskiego - brata króla Stanisława Augusta. Zajmowały one teren objęty dziś ulicami: Książęcą, Rozbrat, Górnośląską i Wiejską.
Po odzyskaniu niepodległości, od 1919 r. była tu miejska szkoła powszechna nr 29, kierowana przez wybitnego pedagoga Józefa Wójcika. Wyszło z niej wielu żołnierzy konspiracji, bojowników o wolność Polski, m. in. Jan Bytnar "Rudy" - bohater AK.
W 1940 r. gmach został zajęty przez zmotoryzowaną jednostkę Wehrmachtu. Podczas Powstania Warszawskiego w tym rejonie walczyli żołnierze zgrupowania "Kryska" podpułkownika Zygmunta Netzera i kościuszkowcy z 9 p.p. 3DP I armii WP po przeprawie przez Wisłę.
W budynku mieścił się szpital polowy. Po jego zdobyciu Niemcy część rannych rozstrzelali, pozostałych wywieźli do komendy Gestapo w Al. Szucha.
Po II wojnie światowej do budynku powróciła szkoła powszechna, a od 1961 r. siedzibę znalazł Dom Dziecka nr 10.
Kolejnym użytkownikiem został Instytut Badań nad Młodzieżą (1972-1983). Placówka ta prowadziła badania służące instytucjom systemu edukacyjnego. W 1983 r. powstał Instytut Badań Problemów Młodzieży, który prowadził prace naukowo-badawcze dotyczące młodego pokolenia.
Od 1991 r. budynek jest w zarządzie Kancelarii Sejmu R.P. Mieszczą się tu Biuro Studiów i Ekspertyz oraz Wydawnictwo Sejmowe.

Budynek wraz z terenem jest obiektem zabytkowym, wpisanym do rejestru zabytków pod nr 1492.
Jest to kamienica secesyjna o bogatym detalu architektonicznym.
Wartość zabytkową przedstawiają zwłaszcza 2 tablice z brązu stanowiące dekorację ryzalitów (jedna z płaskorzeźbą Matki Boskiej Częstochowskiej, druga z nazwiskiem fundatora i datą budowy obiektu) w bordiurze, ujęte w spływy wolutowe z girlandami, zwieńczone łukiem odcinkowym.
Wewnątrz budynku na uwagę zasługują: pamiątkowa tablica z brązu poświęcona fundatorowi budynku, wykonana przez firmę warszawską „W. Gontarczyk i K. Reidt", kolumny typu jońskiego oraz schody lane z kutymi ręcznie balustradami.



Opracowanie na podstawie tekstu Jana Ignaczaka 1993 r.