Europejska konwencja o kontroli nabywania i posiadania broni palnej przez osoby prywatne

Marcin Mróz

Informacja nr 504


Celem podpisanej w 1978 roku Europejskiej konwencji o kontroli nabywania i posiadania przez osoby prywatne broni palnej1 jest udzielanie sobie wzajemnie przez państwa będące jej stronami za pośrednictwem odpowiednich władz administracyjnych pomocy w zakresie eliminacji i niedopuszczania do nielegalnego obrotu bronią palną oraz umożliwienie śledzenia i lokalizacji broni palnej przekazywanej z terytorium jednego państwa na terytorium innego państwa. Konwencja nie ma zastosowania do transakcji, w których wszystkie strony są państwami lub działają w imieniu państw. Konwencja przewiduje w tym celu dwa rodzaje środków:
a) obowiązek powiadamiania (notification), przez państwo, na którego terytorium broń została sprzedana bądź w inny sposób przekazana osobie zamieszkałej stale na terytorium innego państwa - strony (lub osobie prawnej mającej siedzibę na terytorium innego państwa), władz tego państwa - strony o fakcie dokonania transakcji (Rozdział II. Notyfikacja transakcji, art. 5 - 9);
b) obowiązek tak zwanego podwójnego upoważnienia (double autorisation), to znaczy, w przypadku gdy broń jest sprzedawana osobie zamieszkałej na stałe na terytorium innego państwa - strony, konieczność udzielenia tej osobie odpowiedniego upoważnienia przez właściwe władze państwa, na terenie którego transakcja ma miejsce, po uprzednim upewnieniu się przez te władze, że odpowiednie władze w państwie stałego zamieszkania nabywcy udzielają mu zezwolenia na dokonanie transakcji (Rozdział III. Podwójne upoważnienie, art. 10 - 11).
W odniesieniu do obowiązku powiadamiania, każde państwo będące stroną Konwencji zobowiązuje się podjąć niezbędne kroki, aby zapewnić, iż każda osoba, która sprzedaje, przekazuje lub w inny sposób dokonuje cesji broni na jego terytorium przekazywać będzie informacje o transakcji właściwym władzom tego państwa. Obowiązek powiadamiania istnieje również wtedy, gdy następuje przekazanie broni na stałe na terytorium innego państwa strony bez zmiany jej posiadacza. Strony Konwencji zobowiązują się do wzajemnego powiadamiania o transakcji tak szybko, jak to będzie możliwe, w miarę możliwości zaś do czynienia starań, aby powiadamianie miało miejsce jeszcze przed zawarciem transakcji lub przekazaniem broni. Powiadomienie ma zawierać dane osobowe nabywcy oraz typ, markę i cechy broni. Powiadomienia dokonywane będą między tymi organami władzy, które poszczególne państwa do tego celu wyznaczą z chwilą złożenia instrumentu ratyfikacji, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia do Konwencji, a w razie gdy będzie to wskazane, przez Interpol.
Jeśli chodzi o obowiązek podwójnego upoważnienia, to w przypadku, gdy osoba nabywająca broń wchodzi jej w posiadanie na terytorium państwa, w którym dokonywana jest transakcja, upoważnienie wydawane przez władze tego państwa jest wydawane na warunkach, na jakich otrzymywałaby je osoba stale zamieszkała w tym państwie, jeśli zaś broń jest od razu eksportowana, odpowiednie władze muszą się jedynie upewnić, czy osoba nabywająca broń posiada upoważnienie do tej transakcji (lub - ogólnie - do tego rodzaju transakcji) przez władze państwa, w którym na stałe zamieszkuje. Oba upoważnienia - ze strony władz państwa, w którym dokonuje się transakcji i władz państwa, w którym nabywający broń zamieszkuje na stałe - zastąpione być mogą międzynarodowym pozwoleniem (international license, permis international). W momencie składania instrumentu ratyfikacji, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia do Konwencji, każde państwo wskaże, które organy władzy na jego terytorium są właściwe do udzielania odnośnego upoważnienia.
W Aneksie I do Konwencji definiuje się dla jej celów broń palną (firearms, arms a feu) i wylicza jej czternaście kategorii, od a) do m). Zgodnie z przyjętą definicją, "bronia palną jest jakikolwiek przedmiot zaprojektowany lub przystosowany jako broń, z której wyrzucony może być śrut, kula lub inny pocisk, albo szkodliwy gaz, ciecz lub inna substancja, za pomocą ładunku wybuchowego, sprężonego gazu lub powietrza albo innego środka napędowego i której odpowiada jeden z poniższych opisów, przy czym punkty od a) do f) włącznie oraz i) dotyczą jedynie przedmiotów, w których wykorzystuje się w charakterze środka napędzającego ładunek wybuchowy:
a) broń samoczynna;
b) broń krótka samopowtarzalna, powtarzalna lub jednostrzałowa;
c) broń długa samopowtarzalna lub powtarzalna z przynajmniej jedną lufą gwintowaną;
d) broń długa jednostrzałowa z przynajmniej jedną lufą gwintowaną;
e) broń długa samopowtarzalna lub powtarzalna i tylko z lufą (lufami) gładką;
f) przenośne wyrzutnie rakiet;
g) jakakolwiek broń lub inny przyrząd zaprojektowany do spowodowania niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia osób przez wystrzelenie oszałamiających, toksycznych lub żrących substancji;
h) miotacze płomieni przeznaczone do ataku lub obrony;
i) broń długa jednostrzałowa tylko z lufą (lufami) gładką;
j) broń długa na napęd gazowy;
k) broń krótka na napęd gazowy;
l) broń długa na sprężone powietrze;
m) broń krótka na sprężone powietrze;
n) broń wyrzucająca pociski za pomocą sprężyny".
Z definicji tej wyłącza się przedmioty, które generalnie spełniają powyższe warunki, jednak: są trwale niezdatne do użytku; nie podlegają w kraju pochodzenia kontroli ze względu na swą małą moc; służą sygnalizacji, ratownictwu, ubojowi zwierząt, wyrzucaniu harpunów w celach łowieckich lub połowowych albo przeznaczone są do zastosowań przemysłowych bądź technicznych, pod warunkiem, że nadają się do wykorzystania jedynie w tych celach; nie podlegają w kraju pochodzenia kontroli ze względu na wiek.
Definicja broni obejmuje także określone podstawowe części broni, amunicji, lunet klasycznych, lunet i wizjerów wzmacniających elektronicznie natężenie światła lub działających w podczerwieni, jeśli zaprojektowane są jako oprzyrządowanie do broni zdefiniowanej wyżej, tłumników do broni, granatów, bomb lub innych pocisków zawierających urządzenia wybuchowe lub zapalające.
Przez "broń krótką" rozumie sie broń, której lufa nie przekracza 30 cm lub której całkowita długość nie przekracza 60 cm, natomiast przez "broń długą" broń, której lufa przekracza 30 cm a długość całkowita 60 cm.
Konwencja przewiduje, że każde państwo może zastrzec sobie, że:
a) nie będzie stosować się do rozdziału II Konwencji (dotyczącego powiadamiania) w odniesieniu do jednego lub większej liczby przedmiotów mieszczących się w przedstawionych wcześniej kategoriach od i) do n) lub do przedmiotów stanowiących wymienione wyżej części, oprzyrządowanie do broni lub będących rozmaitymi pociskami zawierającymi urządzenia wybuchowe lub zapalające.
b) nie będzie stosować się do rozdziału III Konwencji (dotyczącego podwójnego upoważnienia);
c) nie będzie stosować się do rozdziału III Konwencji (dot. podwójnego upoważnienia) w odniesieniu do kategorii bronii wymienionych w punkcie a);
d) nie będzie stosować się do rozdz. III Konwencji (dot. podwójnego upoważnienia) w odniesieniu do transakcji zawieranych między osobami zajmującymi się zawodowo wytwarzaniem, handlem wymianą i wynajmem broni.
Konwencja weszła w życie z dniem 1 lipca 1982 roku, w trzy miesiące po złożeniu dokumentów ratyfikacyjnych przez trzech pierwszych sygnatariuszy (Cypr, Holandia, Szwecja). Konwencję podpisało dotychczas piętnaście państw członkowskich Rady Europy, jednak złożyło dokumenty ratyfikacyjne lub analogiczne, w większości przypadków z zastrzeżeniamia, jedynie dziewięć państw: Cypr, Dania, Niemcy, Islandia, Włochy, Luksemburg, Holandia, Portugalia, Szwecja.

Przypis

1) European Convention on the Control of the Acquisition and Possession of Firearms by Individuals; Convention européenne sur le contrôle de l'acquisition et de la détenction d'armes a feu par des particuliers.

Biuro Studiów i Ekspertyz, 1997 r.