Prawo do posiadania broni w Czechach

Ewa Ćwiękała

Informacja nr 506


Warunki nabywania broni i amunicji, jej rejestracji, przetrzymywania, noszenia i używania określają następujące akty prawne:
- ustawa z 3 listopada 1995 r. o broni palnej i amunicji (Zakon o strelnych zbrani a strelivu 288/1995 Sb.),
- obwieszczenie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych o wykonywaniu niektórych postanowień ustawy o broni palnej i amunicji (vyhlaska MV o provedeni nekterych ustanoveni zakona o strelnych zbsranich 50/1996 SB.),
- obwieszczenie Ministerstwa Zdrowia o spełnianiu warunków zdrowotnych kwalifikujących do wydania lub przedłużenia ważności pozwolenia na broń (vyhlaska MZ o zdravotni zpusobilosti k vydani nebo prodlouzeni platnosti zbrojniho prukazu a o prohlaseni zadatele 127/1996 Sb.) oraz
- odpowiednie obwieszczenia Ministerstwa Gospodarki dotyczące produkcji i handlu bronią i materiałów wybuchowych oraz postępowania przy unieczynnianiu broni.
W Republice Czeskiej jest obowiązek rejestracji broni. Z obowiązku tego zwolniona jest jedynie:
- broń palna i pneumatyczna, której energia kinetyczna pocisku wynosi co najwyżej 10 J,
- broń akustyczna i broń gazowa, której konstrukcja wyklucza użycie naboju kulowego i naboju śrutowego,
- broń palna odprzodowa z zamkiem lontowym, kołowym, skałkowym i kapiszonowym,
- broń historyczna,
- broń neurobalistyczna,
- paintball lub podobna broń służąca do oznaczania,
- części broni podlegających rejestracji, za wyjątkiem ich części głównych oraz
- broń będąca własnością państwa, trzymana w celach kolekcjonerskich, badawczych lub muzealnych przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych lub Ministerstwo Obrony.
W celu zarejestrowania broni należy złożyć w okręgowej komendzie policji wniosek o rejestrację oraz broń, której ma ona dotyczyć. Wniosek musi zawierać: dane osobowe w przypadku osoby fizycznej lub dane dotyczące firmy w przypadku osoby prawnej, miejsce stałego zameldowania lub siedziby firmy, dane dotyczące broni i amunicji do niej oraz dowód nabycia broni (np. rachunek). Osoba, która posiada już pozwolenie na broń podaje jego numer i termin ważności. W przypadku wystąpienia o zarejestrowanie broni przez osobę prawną, również podaje się numer zezwolenia, miejsce przechowywania broni oraz dowód wydania zezwolenia.
O każdym przypadku zmiany właściciela broni należy zawiadomić okręgową komendę policji, w terminie do pięciu dni od przekazania własności broni. I podobnie, każdy kto stanie się właścicielem zarejestrowanej broni, jest zobowiązany zawiadomić o tym właściwą dla siebie komendę policji w takim samym terminie. W przypadku odziedziczenia broni, pięciodniowy termin rejestracji broni liczy się od dnia przyznania przez sąd prawa do spadku.
Okręgowa komenda policji może odmówić zarejestrowania broni w przypadku jeśli wnioskujący prosi o zarejestrowanie broni:
- nie podlegającej rejestracji,
- braku numeru broni oraz
- broni zakazanej.
Za broń zakazaną uważa się w Czechach przede wszystkim:
broń samoczynną, broń samopowtarzalną, broń wojskową (za wyjątkiem karabinów, pistoletów i rewolwerów o kalibrze do 12 mm oraz broni sygnałowej oznaczonej cywilnym znakiem kontrolnym), broń śrutową o całkowitej długości mniejszej niż 900 mm lub broń śrutową, której lufa jest krótsza niż 450 mm, broń z celownikiem laserowym, noktowizyjnym, broń z urządzeniem oświetlającym cel, broń z tłumikiem, itp.
Broń myśliwska, broń sportowa oraz broń krótka - wyposażona w celownik laserowy nie jest klasyfikowana jako broń zakazana.
Zakazane są również naboje specjalne z pociskami zawierającymi materiał chemiczny lub biologiczny, naboje o specjalnie wzmocnionej sile rażenia i zwiększonym działaniu raniącym oraz amunicja wojskowa.
Strzelanie z broni nie podlegającej rejestracji jest dozwolona jedynie na strzelnicach.
Z broni mechanicznej, kusz i łuków można strzelać jedynie w miejscach, w których nie dochodziłoby do zagrożenia zdrowia i życia osób lub do strat majątkowych. Osobom w wieku poniżej 18 lat wolno strzelać z tej broni jedynie pod bezpośrednim nadzorem osoby starszej. Z broni ogłuszającej i gazowej nie wolno strzelać w miejscach publicznych, o ile nie chodzi o użycie tej broni w celu ochrony zdrowia, życia i majątku lub w celach przemysłowych, filmowych, teatralnych, sportowych, kynologicznych itp.
Nie wolno nosić broni niezarejestrowanej. Każda broń zarejestrowana musi być oznaczona cywilnym znakiem kontrolnym; czeskim lub uznanym znakiem kontrolnym innego państwa (znaku kontrolnego może nie mieć jedynie broń zabytkowa i kolekcjonerska, z której nie można strzelać).
Dowodem rejestracji broni jest dowód rejestracyjny broni (prukaz zbrane) wydawany przez okręgową komendę policji.
Broni ani amunicji nie wolno samodzielnie przerabiać ani ulepszać.
Broń może zostać pozbawiona cech użytkowych na podstawie pozwolenia właściwej okręgowej komendy policji. Na pozbawienie cech użytkowych broni zabytkowej konieczne jest uzyskanie zezwolenia właściwego organu zajmującego się ochroną zabytków.
Właściciel broni, która ma zostać pozbawiona cech użytkowych, musi przedłożyć ją we właściwym okręgowym komisariacie policji w celu przeprowadzenia ekspertyzy kryminalistycznej wraz z pisemnym wnioskiem o pozwolenie na pozbawienie broni wartości użytkowej.
Pozbawić broń cech użytkowych może jedynie osoba fizyczna lub prawna, która ma właściwe uprawnienia rzemieślnicze. Broń pozbawiona cech użytkowych musi zostać odpowiednio oznaczona. O pozbawieniu broni jej cech użytkowych właściciel musi zawiadomić okręgowy komisariat policji w terminie pięciu dni od wykonania przeróbek.
Osoba prawna lub fizyczna, która ma pozwolenie na broń, jest zobowiązana do prowadzenia ewidencji broni, która jest w jej posiadaniu i archiwizowania dokumentacji związanej z prowadzeniem tej ewidencji, przez okres pięciu lat (przedsiębiorcy zajmujący się produkcją i handlem bronią i amunicją muszą taką dokumentację zachowywać przez lat 30).
Osoba fizyczna może nabywać na własność (za wyjątkiem nabycia na własność w drodze dziedziczeni), przechowywać lub nosić broń podlegającą rejestracji i amunicję do tej broni jeśli posiada pozwolenie na broń (zbrojni prukaz).
Pozwolenie na broń wydaje okręgowa komenda policji, właściwa dla miejsca zamieszkania osoby występującej o pozwolenie, na pisemny wniosek. Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie lekarskie, dokument potwierdzający umiejętności posługiwania się bronią, fotografie i oświadczenie, że osoba występująca o kartę broni nie była w okresie ostatnich trzech lat nia była karana. Zaświadczenie potwierdzające umiejętności posługiwania się bronią nie może być starsze niż 1 rok, pozostałe oświadczenia nie mogą być starsze niż trzy miesiące.
W Republice Czeskiej jest kilka kategorii pozwoleń na broń wydawanych w zależności od zakresu uprawnień i celów, do jakich broń ma służyć:
Pozwolenie kategorii A - udzielane osobom, które nabywają i przechowują broń i odpowiednią do niej amunicję w celach kolekcjonerskich.
Pozwolenie kategorii B - dla celów sportowych. Właściciel takiego pozwolenia może nosić broń i odpowiednią do niej amunicję oraz strzelać z niej na strzelnicy. Właściciel pozwolenia kategorii B nie może przechowywać więcej niż 1 kg prochu i więcej niż 1000 sztuk amunicji.
Pozwolenie kategorii C - dla celów myśliwskich, którego właściciel może nabywać, przechowywać i nosić broń oraz strzelać w miejscach wyznaczonych na mocy ustawy o łowiectwie, lub na strzelnicy.
Pozwolenie kategorii D - dla celów związanych z wykonywaniem zawodu. Właściciel Karty D jest uprawniony do nabywania, przechowywania i noszenia broni oraz amunicji do niej w celu ochrony zdrowia, życia i majątku jedynie w miejscach, do których osoby postronne nie mają wolnego dostępu oraz ma prawo do ćwiczeń strzeleckich na strzelnicy.
Pozwolenie kategorii E - dla celów związanych z wykonywaniem zawodu w miejscach, do których obywatele mają wolny dostęp. Właściciel takiego pozwolenia może nabywać i przechowywać broń w celu ochrony zdrowia, życia i majątku, przy czym pistoletu ani rewolweru nie może nosić na widoku. Jedynie funkcjonariusze policji mogą podczas pełnienia obowiązków służbowych nosić broń w widocznym miejscu. Właściciel pozwolenia kategorii E może, podczas pełnienia swoich obowiązków służbowych, nosić ze sobą co najwyżej dwie sztuki broni, jest on również uprawniony do odbywania ćwiczeń strzeleckich na strzelnicy.
Pozwolenie kategorii F - dla celów związanych z ochroną zdrowia, życia i majątku w miejscach, do których obywatele nie mają wolnego dostępu. Właściciel takiego pozwolenia może nabywać, przechowywać oraz nosić broń oraz odpowiednią do niej amunicję. Ma również prawo do odbywania ćwiczeń strzeleckich na strzelnicy.
Pozwolenie kategorii G - dla celów związanych z ochroną zdrowia, życia i majątku w miejscach, do których obywatele mają wolny dostęp. Właściciel takiej karty może nabywać, przechowywać i nosić broń oraz odpowiednią do niej amunicję. Jednocześnie, wolno mu, nosić co najwyżej dwie sztuki broni w celu ochrony zdrowia, życia i majątku; broń nie może być noszona w widocznym miejscu. Ćwiczenia strzeleckie właściciel takiej karty również może odbywać wyłącznie na strzelnicy.
Pozwolenie kategorii H - dla celów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej związanej z bronią i amunicją. Właściciel takiej karty jest uprawniony do nabywania i przechowywania broni oraz amunicji do niej, w ramach swojej działalności gospodarczej polegającej na wytwarzaniu, produkcji, zakupie, sprzedaży lub wypożyczaniu broni, materiałów wybuchowych i amunicji, o ile ma do tego odpowiednie uprawnienia.
Właściciele pozwoleń kategorii B, C, D, F i H mogą przenosić przechowywaną broń na miejsca, w których wolno im ją nosić, jedynie w stanie uniemożliwiającym jej natychmiastowe użycie.
Pozwolenie na broń może otrzymać osoba, która ukończyła 21 lat. W uzasadnionych przypadkach pozwolenie kategorii B może zostać wydane osobie, która ukończyła 15 lat i która jest członkiem towarzystwa sportowego oraz osobie w wieku powyżej 16 lat, która uczy się w szkole zawodowej lub średniej i ma zajęcia z łowiectwa.
Osoba starająca się o pozwolenie na broń musi uzyskać zaświadczenie lekarskie stwierdzające, że nie cierpi ona na żadną chorobę, która wykluczałaby lub ograniczała możliwość posiadania przez nią broni. Lekarzem właściwym do wydania takiego zaświadczenia jest lekarz rejonowy.
Następnym wymogiem, jaki spełnić musi osoba starająca się o pozwolenia na broń jest zdanie egzaminu. Egzaminatorzy są mianowani i odwoływani przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych.
Egzamin składa się z pisemnego testu, który obejmuje:
- znajomość przepisów prawnych dotyczących posiadania broni i amunicji,
- naukę o broni i amunicji,
- podstawowe wiadomości medyczne
oraz części praktycznej, która składa się:
- ze sprawdzenia praktycznej znajomości bezpiecznego obchodzenia się z bronią i amunicją, oraz
- ze strzelania do celu (z oceną wyników strzelania).
Osoba starająca się o pozwolenie na broń ponosi koszty związane z przeprowadzeniem praktycznej części egzaminu
Zezwolenia na posiadanie broni nie może dostać osoba, która została prawomocnie uznana winną popełnienia przestępstwa. Za przestępstwo uważa się między innymi: zdradę państwa, szpiegostwo, sabotaż, kradzież, napad, napad ze szczególnym okrucieństwem, przestępstwo ukarane karą więzienia od lat pięciu, i inne przestępstwa wymienione w art. 44 ustawy o broni palnej i amunicji.
Zezwolenia na posiadanie broni nie dostanie również osoba, która nadmiernie używa alkoholu, stosuje środki psychotropowe lub w ciągu ostatnich trzech lat została uznana winną przestępstwa nielegalnego posiadania materiałów wybuchowych albo w inny sposób naruszyła przepisy dotyczące broni i amunicji. O tym, czy osoba występująca o pozwolenie na broń jest godna zaufania decyduje okręgowa komenda policji, mając na względzie ochronę życia, zdrowia, praw majątkowych (i innych) ludzi, jak również interes społeczny.
Osoba, która otrzymała pozwolenie na broń jest zobowiązana do zachowywania szczególnej ostrożności przy obchodzeniu się z bronią i amunicją. Musi odpowiednio zabezpieczać broń przed wykorzystaniem jej w złym celu, utratą lub kradzieżą. Przestrzegać zalecanych warunków jej przechowywania i składowania. Przedkładać na żądanie okręgowej komendy policji pozwolenie na broń i broń do kontroli. Bez zwłoki zawiadamić okręgową komendę policji o każdej stracie lub kradzieży broni, dowodu rejestracyjnego lub pozwolenia na broń. Osoba, która posiada pozwolenie na broń zobowiązana jest do zawiadamiania właściwej komendy policji o wszystkich zmianach w swoich danych osobowych oraz o zmianach adresu. Dowód rejestracyjny broni i pozwolenie na broń należy przechowywać razem z bronią. Osoba, która przekroczyła 65 rok życia jest zobowiązana do aktualizowania (raz na trzy lata) zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego zdatność do posiadania broni oraz jest zobowiązana do poddawania się w związku z tym stosownym badaniom lekarskim. Pozwolenie, która utraciło swoją ważność musi zostać zdane we właściwym komisariacie policji w terminie do pięciu dni.
Osoba fizyczna, która uzyskała pozwolenie na broń nie może przekazać prawa własności broni ani sprzedać tej broni osobie, która takiego pozwolenia nie ma. Broni nie wolno nosić ani używać osobie znajdującej się pod wpływem alkoholu, narkotyków ani środków tego typu stosowanych jako leki.
Pozwolenie na broń wydaje się na pięć lat. Na dwa miesiące przezd upływem tego okresu można jednak wystąpić z wnioskiem o przedłużenie ważności pozwolenia. Do wniosku o przedłużenie pozwolenia trzeba dołączyć aktualne zaświadczenie lakarskie o braku przeciwwskazań do posiadania broni, oświadczenie o niekaralności oraz fotografię.
Cudzoziemiec otrzymuje pozwolenie na broń na okres swojego pobytu na terytorium Republiki Czeskiej.
Pozwolenie na broń traci ważność wraz z:
- upłynięciem terminu, na jaki zostało ono wystawione,
- podjęciem decyzji okręgowej komendy policji o odebraniu pozwolenia,
- nabyciem mocy prawnej wyroku skazującego właściciela pozwolenia za przestępstwo zagrożone tą sankcją,
- zakończenie pobytu na terytorium Republiki Czeskiej przez cudzoziemca,
- śmiercią właściciela pozwolenia.
Okręgowa komenda policji może podjąć decyzję o odebraniu pozwolenia na broń jeśli:
- z badania lekarskiego wynika, że właściciel pozwolenia nie kwalifikuje się już do posiadania i posługiwania się bronią,
- stwierdzi, że właściciel pozwolenia nie jest godny zaufania z moralnego i społecznego punktu widzenia,
- właściciel pozwolenia w poważny sposób naruszył lub powtórnie naruszył obowiązki wynikające z ustawy o broni palnej i amunicji lub aktów wykonawczych do tej ustawy,
- właściciel pozwolenia stracił zdolność do czynności prawnych.
Okręgowe komendy policji, oprócz pozwoleń na broń wydawanych osobom fizycznym, wydają również zezwolenia na broń dla osób prawnych prowadzących działalność gospodarczą i inną (zbrojni opravneni) związaną z ;
- prowadzeniem koncesjonowanego rzemiosła i handlu z dziedziny broni i amunicji,
- prowadzeniem prywatnych służb i agencji ochrony,
- prowadzeniem działalności sportowej, kulturalnej i hobbystycznej,
- prowadzeniem działalności kolekcjonerskiej (również muzealnej),
- prowadzeniem działalności szkoleniowej z zakresu strzelania,
- zabezpieczaniem działania administracji publicznej.
Zezwolenie takie osoba prawna może otrzymać po złożeniu odpowiedniego wniosku, który musi zawierać:
- dane dotyczące firmy,
- wskazanie miejsca przechowywania i używania broni i amunicji,
- powody, dla których osoba prawna stara się o to zezwolenie,
- dane personalne osoby, która w ramach pełnienia swoich obowiązków zawodowych, będzie odpowiadała za broń, numer pozwolenia na broń tej osoby oraz wskazanie na komendę policji, która to pozwolenie wydała,
- potwierdzoną kopią uprawnień rzemieślniczych, koncesji, licencji itp.
Zezwolenie na broń dla osób prowadzących działalność gospodarczą musi uzyskać również osoba fizyczna, której broń jest potrzebna w związku z wykonywaniem przez nią pracy lub innej działalności w wyżej wymienionym typie przedsiębiorstwa, i która ma pozwolenie na broń odpowiedniej kategorii.
Do obowiązków osoby prawnej, która otrzymała zezwolenie należy:
- wyznaczenie osoby odpowiedzialnej za broń i amunicję - osoba taka musi prowadzić całą dokumentację dotyczącą broni i amunicji, dbać o to aby broń była wydawana jedynie osobom do tego upoważnionym i używana wyłącznie do celów wymienionych w pozwoleniu oraz nadzorować warunki przechowywania, składowania i wydawania broni i amunicji,
- wydawanie wewnętrznych przepisów regulujących wszystkie sprawy związane z przechowywaniem, składowaniem i użytkowaniem broni i amunicji,
- zabezpieczenie broni i amunicji przed niewłaściwym wykorzystaniem, uszkodzeniem czy utratą,
- prowadzenie wymaganej dokumentacji, uzyskiwanie niezbędnych zezwoleń, dbałość o dopełnienie wszystkich formalności związanych z przechowywaniem, składowaniem i użytkowaniem broni i amunicji.
Zezwolenie na broń wydawane osobom prawnym traci ważność wraz z:
- podjęciem decyzji przez okręgową komendę policji o odebraniu zezwolenia lub
- zanikiem osoby prawnej lub śmiercią osoby fizycznej, która zezwolenie takie otrzymała.
Decyzję o odebraniu zezwolenia na broń dla osoby prawnej może podjąć okręgowa komenda policji jeśli:
- zmieniły się cele, dla których zezwolenie zostało wydane,
- właściciel tego zezwolenia poważnie lub ponownie naruszył obowiązki wynikające z postanowień ustawy o broni palnej i amunicji,
- właściciel zezwolenia w terminie 30 dni nie wyznaczył osoby odpowiedzialnej za broń.

Biuro Studiów i Ekspertyz, 1997 r.