Podstawowe regulacje prawne określające dostęp osób prywatnych do broni palnej w Hiszpanii

Marcin Mróz

Informacja nr 511


Konstytucja Hiszpanii w art. 149.1 stanowi, iż "Państwo posiada wyłączną kompetencję w /.../ /sferze/ systemu produkcji, handlu, posiadania i używania broni i środków wybuchowych". Ustawa organiczna 1/1992, z 21 lutego, o ochronie bezpieczeństwa obywateli (Ley orgánica 1/1992, de 21 de febrero, sobre protección de la seguridad ciudadana) przewiduje, iż "administracja Państwa określi wymogi i warunki produkcji i naprawy broni, jej imitacji i replik, oraz jej podstawowych części /.../ jak również obrotu /bronią/, jej składowania i handlu nią, jej nabywania i zbywania, jej posiadania i użytkowania, a także może podejmować środki kontroli konieczne do realizacji tych wymogów i warunków" (art. 6.1.). W związku z tym, upoważnia ona rząd do wydawania przepisów odnośnie wymienionych spraw i rodzajów działalności i zakłada, że wprowadzane będą one z zachowaniem zasady "obowiązkowych zezwoleń bądź pozwoleń na posiadanie i używanie broni palnej, których wydawanie mieć będzie charakter ograniczony, zwłaszcza w przypadku broni służącej obronie osobistej, w odniesieniu do której przyznawanie zezwoleń lub pozwoleń ograniczone będzie do przypadków ścisłej konieczności" (art. 7.1.B).
W sposób szczegółowy, kwestie dostępu osób prywatnych do broni reguluje Dekret 137/1993, z 29 stycznia, zatwierdzający regulamin broni (Real decreto 137/1993, de 29 de enero, por el que se aprueba el reglamento de armas). Dekret ten wprowadza jednocześnie do ustawodawstwa narodowego Dyrektywę Rady Wspólnot Europejskich z 18 czerwca 1991 roku o kontroli nabywania i posiadania broni (91/477/EEC).
Regulamin broni wprowadzony Dekretem 137/1993 jest dokumentem obszernym, którego podstawowa część składa się ze 171 artykulów, zgrupowanych w dziewięciu rozdziałach, podzielonych na sekcje, z których każda jest oddzielnie zatytułowana. W art. 1 Regulamin broni, w oparciu o Ustawę organiczną 1/1992 stwierdza, że zawarte w nim przepisy dotyczą "wymogów i warunków produkcji i naprawy broni, jej imitacji i replik oraz jej zasadniczych części, jak również wszystkiego tego, co dotyczy obrotu /bronią/, składowania i handlu, jej nabywania i zbywania, jej posiadania i użytkowania, określając konieczne środki kontroli mające na celu realizację tych wymogów i warunków, tak aby chronić bezpieczeństwo publiczne" (art. 1.1.). Z zakresu stosowania Regulaminu "wyłączone są /.../ - i są regulowane przepisami wydanymi specjalnie w tym celu - nabywanie, posiadanie i użycie broni przez Siły Zbrojne oraz Siły i Korpusy Bezpieczeństwa /.../ /oraz/ obiekty i instalacje wymienionych Sił i Korpusów".
Kolejne rozdziały Regulaminu broni dotyczą:
Rozdz. wstępny. Postanowienia ogólne (art. 1 - 10);
Rozdz. I. Produkcja i naprawa (art. 11 - 30);
Rozdz. II. Obrót i handel (art. 31 - 77);
Rozdz. III. Środki bezpieczeństwa w produkcji, obrocie i handlu (art. 78 - 87);
Rozdz. IV. Dokumentacja własności broni (art. 88 - 95);
Rozdz. V. Zezwolenia, upoważnienia specjalne i karty broni (art. 96 - 128);
Rozdz. VI. Posiadanie i używanie broni zawodniczej (art. 129 - 143);
Rozdz. VII. Postanowienia powszechnego stosowania odnośnie posiadania i użycia broni (art. 144 - 154).
Rozdz. VIII. System sankcji (art. 155 - 164);
Rozdz. IX. Broń zdeponowana i zarekwirowana (art. 165 - 171).
Poniżej omówione zostaną jedynie podstawowe przepisy dotyczące zasad dostepu osób prywatnych do broni palnej, zawarte głównie w rozdziałach I, IV i V.
W rozdziale wstępnym Regulamin definiuje podstawowe rodzaje broni i amunicji - powtarzając faktycznie definicje Dyrektywy 91/477/EEC - takie jak: broń palna krótka (lufa nie dłuższa niż 30 cm lub całkowita długość nie przekraczająca 60 cm), broń palna długa (broń palna nie będąca bronią krótką), broń samoczynna ("automatyczna"), broń samopowtarzalna ("półautomatyczna"), powtarzalna, jednostrzałowa, amunicja z pociskami penetrującymi (pocisk użytku wojskowego opancerzony z twardym rdzeniem penetrującym), amunicja z pociskami wybuchającymi (pocisk użytku wojskowego wybuchający w momencie uderzenia), amunicja z pociskami zapalającymi (pocisk użytku wojskowego zapalający się w kontakcie z powietrzem bądź przy uderzeniu) (art. 2), oraz dokonuje klasyfikacji broni podlegającej określonej w nim reglamentacji (art. 3). Podlegająca reglamentacji broń i broń palna dzieli się, zgodnie z tą klasyfikacją, na siedem kategorii:
1. kategoria
Broń palna krótka, obejmuje pistolety i rewolwery.
2. kategoria
1. Broń palna długa służąca do służby strażniczej i ochronnej, obejmująca broń długą zatwierdzoną zarządzeniem Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, lub poprzez decyzję opartą na tym zarządzeniu i zgodna z nim, jako broń służąca specyficznie dla wykonywania funkcji strażniczych i ochronnych.
2. Broń długa gwintowana będąca bronią używaną w polowaniach na grubego zwierza. Dotyczy to także gwintowanych luf montowanych w strzelbach myśliwskich z komorą na naboje metalowe pod warunkiem, że w obu przypadkach broń taka nie jest sklasyfikowana jako broń bojowa.
3. kategoria
1. Broń długa gwintowana typu sportowego o kalibrze 5,6 mm (0,22 cala), bocznozapłonowa, zarówno jednostrzałowa, jak i powtarzalna lub samopowtarzalna.
2. Strzelby i inna broń długa o gładkim przewodzie lufowym lub posiadające gwint przeznaczony do strzelania śrutowego, oznaczone przez uznane instytucje probiercze stemplem strzelby myśliwskiej, które nie są uznawane za broń bojową.
3. Broń działająca na sprężone powietrze (wiatrówki) lub inny sprężony gaz, gładkolufowa lub gwintowana, jeżeli energia kinetyczna pocisku opuszczającego lufę przekracza 24,2 J.
4. kategoria
1. Karabiny i pistolety samopowtarzalne i powtarzalne, rewolwery podwójnego działania, działające na sprężone powietrze lub inny gaz, nie mające charakteru strzelb.
2. Karabiny i pistolety o lufie gładkiej lub gwintowanej, jednostrzałowe, oraz rewolwery pojedynczego działania, działające na sprężone powietrze lub inny gaz, nie mające charakteru strzelb.
5. kategoria
1. Broń biała i - ogólnie - broń o ostrzu tnącym bądź kłującym, nie będąca bronią zakazaną.
2. Noże i maczety używane przez wojsko lub imitujące broń wojskową.
6. kategoria
1. Broń palna historyczna i jej reprodukcje, przechowywana w muzeach wojskowych, podległych Ministerstwu Obrony, lub - w innych przypadkach - mających upoważnienie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.
2. Broń palna, której model pochodzi sprzed 1870 roku, oraz jej reprodukcje, pod warunkiem że nie może być w niej zastosowana amunicja przeznaczona do broni bojowej lub broni zakazanej.
3. Inna broń palna przechowywana ze względu na swój charakter historyczny bądź artystyczny.
4. Generalnie, broń ładowana przez lufę.
7. kategoria
1. Broń służąca do wystrzeliwania pocisków anestezyjnych, używana przy chwytaniu lub kontrolowaniu zwierząt.
2. Kusze.
3. Broń służąca do rzucania lin (armas para lanzar cabos).
4. Flowery ("broń systemu Flobert").
5. Łuki, broń do rzucania lin połowowych, strzelby do polowań podwodnych wyrzucające strzały lub harpuny.
6. Rewolwery i pistolety startowe oraz pistolety sygnalizacyjne.
W kolejnych artykułach rozdziału wstępnego definiowana jest "broń zakazana" i "broń bojowa" (armas de guerra).
W odniesieniu do broni zakazanaj, w art. 4 zabrania się "produkcji, importu, obrotu, reklamy, transakcji kupna - sprzedaży, posiadania i używania następujących broni lub ich imitacji":
a) broni palnej stanowiącej istotną modyfikację broni dopuszczonej do obrotu, bez odpowiedniego zatwierdzenia modelu lub prototypu;
b) broni długiej posiadającej specjalne urządzenie w kolbie lub w mechanizmie, służące umieszczeniu tam pistoletu lub innej broni;
c) pistoletów i rewolwerów z przystosowaną do nich kolbą służącą opariu o ramię (culatín);
d) broni palnej służącej umieszczeniu lub umieszczonej we wnętrzu lasek lub innych przedmiotów;
e) broni palnej pozorującej inny przedmiot;
f) lasek - szpad, wszelkich sztyletów (broń biała o dwustronnym ostrzu zakończonym szpicem, krótsza od 11 cm) oraz noży sprężynowych;
g) broniu palnej, na sprężone powietrze lub inny gaz, rzeczywistej lub pozorowanej, połączonej z bronią białą;
h) broni z drutu lub ołowiu, kastetów, udoskonalonych technicznie proc i dmuchawek, nunczako, etc.;
Wyżej wymieniona broń, zgodnie z odpowiednimi przepisami, może jedynie wchodzić w skład kolekcji o charakterze muzealnym (art. 4).
Zabrania się również "reklamy, transakcji kupna - sprzedaży, posiadania i używania inaczej niż przez upoważnionych do tego funkcjonariuszy i zgodnie z odpowiednimi przepisami":
a) broni samopowtarzalnej z kategorii 2.2. i 3.2., którą można załadować jednocześnie pięcioma nabojami, wliczając w to nabój umieszczony w komorze, lub których kolba jest składana lub zdejmowana;
b) sprayów do obrony osobistej i wszelkich urządzeń służących do wyrzucania gazów lub aerozoli oszałamiających lub toksycznych, z wyjątkiem sprayów dopuszczonych do obrotu przez Ministerstwo Zdrowia i Konsumpcji, które mogą być sprzedawane w sklepach z bronią osobom pełnoletnim legitymującym się dokumentem tożsamości;
c) pałek elektrycznych, gumowych, tonf i podobnych;
d) tłumników przystosowanych do broni palnej;
e) amunicji z pociskami penetrującymi, wybuchającymi lub zapalającymi;
f) amunicji do pistoletów i rewolwerów z pociskami dum-dum lub podobnymi;
g) broni palnej długiej ze skróconą lufą.
Ponadto, zabrania się również posiadania, poza domem, imitacji broni palnej, które mogą być pomylone z bronią autentyczną, nawet jeśli nie mogą być przerobione na prawdziwą broń, oraz ogranicza się sprzedaż i używanie poza domem przez osoby prywatne specjalistycznej broni białej oraz noży składanych o długości przekraczającej 11 cm (art. 5).
Za broń bojową (armas de guerra) uznaje się:
a) broń palną o kalibrze równym lub przekraczającym 20 mm;
b) broń palną o kalibrze niższym od 20 mm, która uznana zostanie przez Ministerstwo Obrony za broń bojową;
c) broń palną samoczynną;
d) amunicję do broni wskazanej w punktach a) i b);
Poza tym, do kategorii broni bojowej zalicza się m.in. bomby lotnicze, granaty, rakiety etc. oraz wszelką broń, która uznana zostanie za broń bojową przez Ministerstwo Obrony. Do kompetencji rządu - na wspólny wniosek Ministerstwa Obrony i Ministerstwa Spraw Wewnętrznych - należy określenie, które rodzaje broni bojowej mogą znaleźć się na wyposażeniu Sił i Korpusów Bezpieczeństwa (art. 5).
Regulamin broni stanowi, iż nikt nie może nosić ani posiadać na terytorium hiszpańskim broni palnej, jeśli nie dysponuje odpowiednim do tego upoważnieniem (autorización) wydanym przez kompetentne organy administracyjne. W przypadku osób rezydujących w państwie członkowskim Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej innym niż Hiszpania, o udzieleniu takiego upoważnienia powiadomione zostają odpowiednie władze danego państwa (art. 96.1.).
Posiadanie i używanie broni należących do kategorii 1., 2. i 3. wymaga zezwolenia na broń (licencia de armas).
Zezwolenie na broń kategorii A (licencia de armas A), posiadające skuteczność zezwoleń kategorii B, D i E, dokumentuje broń kategorii 1., 2. i 3. będącą własnością prywatną personelu Sił Zbrojnych, Korpusów Bezpieczeństwa i Służby Straży Celnej.
Pozostałymi kategoriami zezwoleń na broń kategorii 1., 2. i 3. są:
a) zezwolenie na broń kategorii B, na broń krótką dla osób prywatnych;
b) zezwolenie kategorii C, na broń będącą na wyposażeniu personelu strażniczego i służb ochrony nie należących do ciał, którym przysługuje zezwolenie kategorii A;
c) zezwolenie kategorii D, na długą broń gwintowaną do polowania na grubego zwierza;
d) zezwolenie kategorii E, dla posiadaczy broni kategorii 3., a także broni kategorii 7.2. i 7.3.
Zezwolenie na broń kategorii F dokumentuje uprawnienia do broni służącej do zawodów sportowych osób stowarzyszonych w federacjach sportowych, w których używana jest broń palna w celu uprawiania sportu strzeleckiego.
W celu noszenia i używania broni kategorii 4., konieczne jest uzyskanie tzw. karty broni (tarjeta de armas).
Odpowiedniego zgłoszenia i/lub upoważnienia wymaga posiadanie broni kategorii 6., 7.1 i 7.4. (art. 96).
Wniosek o wydanie zezwolenia na broń należy złożyć w Inspektoracie Broni Gwardii Cywilnej odpowiadającym miejscu zamieszkania zainteresowanego, z załączeniem:
a) zaświadczenia dotyczącego karalności;
b) fotokopii dokumentu identyfikacyjnego;
c) zaświadczenia o sprawności psychofizycznej (art. 97.1).
Właściwe organy zbierają informacje odnośnie do sposobu prowadzenia się i przeszłości osoby występującej o zezwolenie broń, sprawdzając między innymi - w odpowiednich przypadkach - czy rzeczywiście zajmuje się sportem strzeleckim lub myślistwem. Zezwolenia wydawane są odpowiednich drukach przygotowywanych przez Zarząd Główny Gwardii Cywilnej.
W żadnym wypadku nie mogą posiadać ani używać broni, ani też posiadać odpowiednich zezwoleń (licencias) lub upoważnień (autorizaciones) osoby, których stan psychiczny lub fizyczny stanowi przeszkodę dla użycia broni, w szczególności zaś osoby, w przypadku których posiadanie i używanie broni niesie ze sobą zagrożenie dla nich samych lub dla innych osób. Dla złożenia wniosku o zezwolenie lub specjalne upoważnienie na broń, poza wszelkimi dokumentami wymaganymi w poszczególnych przypadkach, określonymi w Regulaminie, konieczne jest zawsze udowodnienie w sposób określony przepisami, że posiada się odpowiednią sprawność psycho-fizyczną oraz wiedzę i umiejętności konieczne do konserwacji i obsługi broni przez przedstawienie, w odpowiednim urzędzie badającym wnioski, odpowiedniego świadectwa zdolności (informe de aptitud). Obowiązek przedstawiania świadectwa zdolności nie dotyczy osób pozostających w służbie czynnej w Siłach Zbrojnych oraz w Siłach i Korpusach Bezpieczeństwa (art. 98).
Zasady i procedury udzielania zezwoleń rozmaitych kategorii, kart i upoważnień różnią się między sobą. Poniżej przedstawię jedynie zasady wydawania zezwoleń kategorii B.
Zezwolenie kategorii B mogą otrzymać osoby "które mają potrzebę otrzymania go". Władzą kompetentną w przyznawaniu zezwolenia jest Dyrekcja Generalna Gwardii Cywilnej. Osoba składająca wniosek o przyznanie zezwolenia na broń krótką przedstawia motywy i dokumenty, które uzasadnić mają potrzebę używania broni przez te osobę, przy czym jest powiedziane, że "motyw obrony osób lub dóbr, sam w sobie, nie stanowi podstawy do udzielenia zezwolenia, którego wydawanie ma charakter ograniczony i dotyczy przypadków istnienia szczególnego niebezpieczeństwa i potrzeby" (art. 99.1.). Wniosek przyjmowany jest w biurze, gdzie sporządzany jest odpowiedni raport. Następnie trafia on, wraz z raportem, do miejscowego komendanta Gwardii Cywilnej, który załącza do niego swój raport i kieruje go do gubernatora prowincji. Gubernator sporządza kolejny raport i wraz z całą dokumentacją kieruje go do Zarządu Głównego Gwardii Cywilnej. Zarząd Główny Gwardii Cywilnej, w przypadku gdy raport gubernatora jest pozytywny, dokonuje oceny dokumentacji i przyznaje zezwolenie bądź go odmawia z odpowiednim uzasadnieniem. Zezwolenie jest ważne przez trzy lata. Po tym czasie należy ewentualnie ponownie wystąpić o zezwolenie, w sposób analogiczny jak poprzednio. Nikt nie otrzymuje więcej niż jedno zezwolenie kategorii B, a każde zezwolenie ważne jest tylko na jedną sztukę broni (art. 99).
Karty broni, na broń kategorii 4., wydawane są przez władze gminy (alcalde). Niezależnie od postanowień przedstawionych w skrócie wyżej, osoba prywatna jest upoważniona do posiadania w domu (se considerará autorizada la posesión en el propio domicilio) jednej sztuki broni palnej krótkiej lub długiej z kategorii broni nie zakazanych dla osób prywatnych o poświadczonej wartości historycznej lub artystycznej, lub dwóch sztuk broni ładowanej od przodu, udokumentowanych odpowiednimi świadectwami własności (guía de pertenencia), po uprzednim przedstawieniu świadectwa zdolności, zgodnie z art. 98 (omówionym wyżej), i przedsięwzięciu odpowiednich środków bezpieczeństwa, aby broń nie trafiła w niepowołane ręce.
Specjalne postanowienia dotyczą posiadania i używania broni przez cudzoziemców.
Poza odpowiednim zezwoleniem, kartą lub upoważnieniem, przy posiadaniu broni kategorii 1, 2, 3, 6 i 7.1, 7.2, 7.3, 7.4 wymaga się, aby broń ta była udokumentowana również odpowiednim świadectwem własności (guía de pertenencia). Świadectwa własności wydawane są generalnie przez inspektoraty broni (nie dotyczy to służb wojskowych i służb bezpieczeństwa). Świadectwo własności zawiera numer dokumentu identyfikacyjnego właściciela, numer jego zezwolenia oraz kompletny opis broni. Posiadacz broni zobowiązany jest zgłaszać się z nią na okresowe przeglądy broni (revista de armas), których dokonuje zazwyczaj odpowiedni inspektorat broni (wojskowi zgłaszają się do przeglądu u właściwych sobie władz, personel służby zagranicznej do szefa placówki, za którego pośrednictwem informowany jest MSZ i Centralny Inspektorat Broni i Materiałów Wybuchowych Gwardii Cywilnej). W przypadku broni kategorii 1 i 2 przegląd dokonywany jest co trzy lata, w przypadku pozostałych rodzajów broni wymagających świadectwa własności, co pięć lat (art. 88, 89, 90).
W celu nabycia broni palnej na terenie Hiszpanii konieczne jest odpowiednie upoważnienie (autorización). Upoważnienia takiego nie może otrzymać osoba zamieszkała w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej (gwoli ścisłości, Regulamin mówi o państwach członkowskich Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej, bowiem odpowiednia dyrektywa wspólnotowa, wspomniana na wstępie 91/477/EEC, jest dyrektywą EWG), jeśli państwo to wymaga takiego upoważnienia na swoim terytorium, inaczej niż po uzyskaniu w wiarygodnej formie zgody kompetentnych władz danego państwa. Jeśli zgoda taka nie jest potrzebna, a posiadanie danej broni w tym państwie wymaga jedynie jej zadeklarowania, fakt nabycia jest zgłaszany władzom tego państwa. Upoważnienie do nabycia broni dla osób zamieszkujących w Hiszpanii nie jest potrzebne, jeśli uzyskały one wcześniej zezwolenie na używanie danej broni, zgodnie z przepisami Regulaminu broni dotyczącymi zezwoleń.
Sprzedawca - rusznikarz, a także osoba prywatna przekazująca własność broni, informuje o cesji i przekazaniu broni mających miejsce w Hiszpanii Inspektoratowi Broni Gwardii Cywilnej, podając:
- dane osobowe nabywcy (imię, nazwisko, datę i miejsce urodzenia, adres, numer paszportu lub innego dokumentu identyfikacyjnego, etc.);
- typ, markę, model, kaliber, numer fabryczny i pozostałe cechy broni;
- datę przekazania.
Jeśli nabywca jest mieszkańcem innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, inspektorat broni zawiadamia niezwłocznie o przekazaniu broni odpowiednie władze danego państwa. Jeśli przekazanie broni osobie zamieszkałej w Hiszpanii ma miejsce w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, nabywca ma obowiązek powiadomić o tym, podając ww. dane, Zarząd Generalny Gwardii Cywilnej w ciągu dziesięciu dni od przybycia do Hiszpanii.
Generalnie, procedura sprzedaży przez uprawnione do tego sklepy rusznikarskie broni krótkiej, długiej gwintowanej, strzelb i podobnej broni jest następująca:
- sprzedawca przedstawia w inspektoracie broni Gwardii Cywilnej odpowiednie zawiadomienie o sprzedaży (parte de venta), podając kaliber, markę, model i numer broni, wraz z zezwoleniem nabywcy na broń;
- jeśli sprzedaż jest dozwolona, inspektorat broni wystawia odpowiednie świadectwo własności dla posiadacza zezwolenia;
- inspektorat broni przekazuje świadectwo własności sprzedawcy - rusznikarzowi, który w swoim lokalu wręcza go nabywcy wraz z bronią (art. 52, 53).
Broń kategorii 4 można nabyć i przechowywać w domu bez dopełniania innych formalności poza dokonywaną przez sprzedawcę deklaracją sprzedaży, w której powiadamia się władze gminy i inspektorat broni Gwardii Cywilnej o danych nabywcy i rodzaju sprzedanej broni (art. 54).

Biuro Studiów i Ekspertyz, 1997 r.