Ustawowe regulacje dostępu osób prywatnych do broni palnej w Meksyku

Marcin Mróz

Informacja nr 512


Zasady dostępu osób prywatnych do broni palnej w Meksyku określa Ustawa federalna o broni palnej i materiałach wybuchowych (Ley federal de armas de fuego y explosivos) z 1972 roku (nowelizowana w 1974, 1981, 1985, 1989, 1993, 1994 i 1995 roku). Celem ostatnich nowelizacji Ustawy jest "utrudnienie publicznego używanie broni, aby obywatele się nie zbroili, ponieważ używanie broni zakazanej niniejszą Ustawą stanowi przestępstwo federalne" oraz "maksymalna kontrola nad prywatnymi służbami bezpieczeństwa, które rozpowszechniły się w sposób nieuporządkowany". Ustawa nakłada na federalne władze wykonawcze, rządy stanowe, władze dystryktu federalnego i władze municypalne obowiązek prowadzenia "stałych kampanii edukacyjnych w celu zredukowania (zjawiska) posiadania, noszenia i używania broni wszelkiego typu" oraz zakazuje reklamowania broni z wyjątkiem broni sportowej i myśliwskiej (art. 5).
Ustawa nakazuje zgłoszenie faktu posiadania wszelkiej broni palnej w Ministerstwie Obrony Narodowej w celu jej wciągnięcia do Federalnego Rejestru Broni (art. 7) oraz zakazuje posiadania i noszenia broni w niej zakazanej lub przez nią zastrzeżonej dla wyłącznego użytku sił zbrojnych. (art. 8).
Na warunkach i z ograniczeniami określonymi w Ustawie, można posiadać i nosić następujące rodzaje broni:
- pistolety samopowtarzalne o kalibrze nie większym niż 0,38 (9 mm), z wyjątkiem pistoletów "kalibru 0,38 Super i 0,38 Comando (odpowiada ang. Commando, M.M.), a także w kalibrach 9 mm pistoletów Mausser (sic!, tak w dostępnej kopii ustawy; hiszp. nazwa mauzera - od niem. Mauser - normalnie ma pisownię Máuser, M.M.), Luger, Parabellum i Comando, jak również podobnych modeli innych marek o tym samym kalibrze";
- rewolwery o kalibrach nie większych od 0,38 Especial (ang. Special, M.M.), z wyjątkiem kalibru 0,357 Magnum;
- członkowie wspólnot wiejskich i robotnicy rolni poza strefą miejską mogą posiadać, zgłosiwszy ją jedynie, broń wymienioną wyżej oraz karabin kalibru 0,22 lub strzelbę jakiegokolwiek kalibru, pod warunkiem, że lufa jest nie krótsza od 635 mm (25 cali), a kaliber nie przekracza 0,729 cala (18,5 mm);
- broń wchodzącą w skład określonych ustawowo kolekcji broni. Ponadto, "sportowcy strzelający do celu oraz myśliwi" mogą otrzymać pozwolenie na posiadanie w domu i noszenie, wraz z zezwoleniem (licencia), następujących rodzajów broni:
- pistoletów, rewolwerów i karabinów o kalibrze 0,22 z zapłonem bocznym;
- pistoletów kalibru 0,38 w celach strzelectwa sportowego;
- strzelb wszelkich kalibrów i modeli, z wyjątkiem broni o lufie krótszej od 635 mm (25 cali) i kalibrze przekraczającym 0,729 (18,5 mm);
- strzelb o trzch lufach o dozwolonym kalibrze, z jedną lufą przystosowaną do ładunków metalowych o odrębnym kalibrze;
- karabinów o dużej sile rażenia, powtarzalnych lub samopowtarzalnych, które nie nadają się do przerobienia na broń samoczynną, z wyjątkiem karabinów kalibru 0,223, 7 mm oraz 7,62 mm oraz karabinów Garand kalibru 0,30;
- karabinów od dużej sile rażenia i kalibrach wyższych niż wyżej wskazane, ze specjalnym pozwoleniem na ich użycie za granicą, w polowaniu na gatunki grubego zwierza nie występujące w faunie krajowej;
- innych rodzajów broni sportowej i myśliwskiej, zgodnej z normami prawnymi dotyczącymi polowań określanymi przez właściwe organy krajowe oraz, w odniesieniu do zawodów strzeleckich, przez odpowiednie przepisy międzynarodowe;
- osoby uprawiające charrería (jeździectwo z wykorzystaniem tradycyjnego narodowego ubioru, technik i sprzętu) mogą otrzymać pozwolenie na rewolwery większego kalibru niż wyżej wskazane jako uzupełnienie do tradycyjnego ubioru i pod warunkiem, że nie mogą być noszone w stanie naładowanym (art. 9, 10).
Ustawa określa rodzaje broni zastrzeżone do użytku sił zbrojnych (pistolety i rewolwery kalibrów większych od wyżej wskazanych, wszelka broń samoczynna etc., art. 11), w odniesieniu do broni zakazanej odwołuje się do kodeksu karnego, gdzie broń taka jest zdefiniowana (art. 12) oraz stwierdza, że sprzęt, urządzenia i instrumenty służące pracom polowym lub wykonywaniu jakiegokolwiek rzemiosła, zawodu lub sportu i które mogą być zastosowane jako broń, lecz których użycie ogranicza się do lokalu lub miejsca, w którym daną pracę lub sport się praktykuje, nie są uznawane za broń zakazaną (art. 13).
Ustawa określa odmienne warunki posiadania broni w domu (posesión de armas en el domicillo, art. 15 - 23) i noszenia broni (portación de armas 24 - 36).
W domu można posiadać broń dla bezpieczeństwa i uprawnionej obrony jego mieszkańców. Posiadacz broni zobowiązany jest zgłosić ją do Ministerstwa Obrony Narodowej w celu jej zarejestrowania w terminie 30 dni od nabycia broni. Zgłoszenie składa się w formie pisemnej, wskazując markę, kaliber, model i sygnaturę broni (matrícula), jeśli takową posiada. W przypadku broni o przeznaczeniu sportowym lub myśliwskim, Ministerstwo Obrony Narodowej jest uprawnione do wydania upoważnienia (autorización) na posiadanie w każdym przypadku danej broni. Odpowiedniego pozwolenia (permiso) Ministerstwa Obrony Narodowej wymaga posiadanie przez osoby fizyczne lub prawne kolekcji lub muzeów broni historycznej bądź współczesnej, a osoby prywatne nabywające nową broń do kolekcji powinny uzyskać odpowiednie upoważnienie (autorización). W przypadku broni posiadanej w domu w celu zapewnienia bezpieczeństwa i obrony jego mieszkańców, Ustawa nie przewiduje konieczności otrzymania jakiegokolwiek upoważnienia lub pozwolenia.
Noszenie broni wymaga natomiast posiadania odpowiedniego zezwolenia (licencia), co nie dotyczy, jak się wydaje, wskazanych wcześniej przypadków posiadania określonych rodzajów broni przez członków wspólnot wiejskich i robotników rolnych poza terenem miejskim. Wskazanego zezwolenia nie muszą również posiadać członkowie sił zbrojnych oraz policji stanowych i municypalnych, którzy podlegają odrębnym ustawom i przepisom.
Ustawa przewiduje dwa rodzaje zezwoleń na noszenie broni (licencias para la portación de armas): prywatne (particulares), odnawiane co dwa lata, oraz służbowe (oficiales), ważne przez cały okres zajmowania stanowiska lub wykonywania pracy ze względu na które zostały wydane.
Zezwolenia prywatne na noszenie broni mogą być zezwoleniami indywidualnymi (l. individuales), dla osób fizycznych, oraz zbiorowymi (l. colectivas), dla osób prawnych (personas morales).
Zezwolenia prywatne indywidualne mogą być wydane osobom fizycznym spełniającym następujące warunki:
- uczciwy tryb życia;
- wypełnienie obowiązku wojskowego przez osoby, które są do tego zobowiązane;
- brak przeszkód fizycznych bądź umysłowych dla obsługiwania broni;
- niekaralność za przestępstwa popełnione z użyciem broni;
- niebranie narkotyków, środków pobudzających lub psychotropowych;
- poświadczenie, w sposób, który zostanie uznany przez Ministerstwo Obrony Narodowej, konieczności noszenia broni ze względu na: a) charakter wykonywanego zajęcia lub zatrudnienia; b) szczególne warunki istniejące w miejscu zamieszkania; c) inny uzasadniony powód.
Zezwolenia indywidualne, na jedną lub wiecej sztuk broni przeznaczonej do uprawiania sportu strzeleckiego lub myślistwa, mogą być wydane jedynie wtedy, gdy zainteresowani są członkami zarejestrowanego klubu lub stowarzyszenia i spełniają warunki wymienione wyżej.
Zezwolenia prywatne zbiorowe otrzymać mogą osoby prawne:
- ukonstytuowane zgodnie z ustawodawstwem meksykańskim;
- w przypadku prywatnych służb bezpieczeństwa: a) posiadające odpowiednie pozwolenie na funkcjonowanie w tym charakterze; b) posiadające pozytywną opinię Ministerstwa Administracji odnośnie zasadności potrzeby noszenia broni, z określeniem maksymalnej liczby sztuk i charakteru broni oraz miejsca jej używania;
- w przypadku innych osób prawnych wtedy, kiedy szczególne okoliczności, uznane przez Ministerstwo Obrony Narodowej, sprawiają, że broń potrzebna jest dla służb bezpieczeństwa wewnętrznego i do ochrony własnych instalacji;
- które zaświadczą, że personel, który będzie posługiwał się bronią, spełnia pięć pierwszych z podanych wyżej warunków wymaganych od osób fizycznych.
Po otrzymaniu upoważnienia z Ministerstwa Obrony Narodowej, posiadacze zezwoleń zbiorowych wydają zafoliowane osobiste świadectwa identyfikacyjne (credenciales foliados de identificación personal), zawierające dane zezwolenia zbiorowego i odnawiane w okresach kwartalnych.
Termin wydania zezwolenia prywatego lub zbiorowego wynosi pięćdziesiąt dni roboczych od momentu złożenia odpowiedniego wniosku.
W przypadku obcokrajowców, upoważnienie do noszenia broni wydać można jedynie osobom, które - spełniając wyżej wymienione warunki - mają status imigrantów, co nie dotyczy turystów, którzy pozwolenie czasowe (permiso de licencia temporal) otrzymać mogą w celach sportowych bądź myśliwskich.
Zezwolenia służbowe mogą być zezwoleniami zbiorowymi lub indywidualnymi. Zezwolenia służbowe zbiorowe wydaje się "instytucjom urzędowym i federalnym organom publicznym, na których spoczywa odpowiedzialność za strategiczne instalacje kraju". Posiadacze zezwoleń zbiorowych wydają osobiste zafoliowane świadectwa identyfikacyjne z danymi zezwolenia zbiorowego, które odnawiane są co kwartał. Zezwolenia takie wydaje się również "instytucjom policyjnym" spełniającym warunki określone "przepisami prawnymi federalnymi lub lokalnymi". Instytucje policyjne posiadające takie zezwolenia również wydają swojemu personelowi operacyjnemu zafoliowane osobiste świadectwa identyfikacyjne ważne przez kwartał i mające w tym czasie status zezwolenia indywidualnego (se asimilaráan a licencias individuales). Zezwolenia indywidualne wydawane są osobom sprawującym w jednostkach i instytucjach federalnych funkcje, których wykonywanie wymaga, w opinii właściwych władz, noszenia broni.
Wydawanie, zawieszanie i anulowanie zezwoleń na noszenie broni, a także ich rejestracja i kontrola leży generalnie w kompetencjach Ministerstwa Obrony Narodowej (Secretaría de Defensa Nacional), które powiadamia o swoich decyzjach w tym zakresie Ministerstwo Administracji (Secretaría de la Gobernación). W przypadku zezwoleń służbowych indywidualnych dla pracowników federalnych, odpowiednie kompetencje należą do Ministerstwa Administracji, które powiadamia o swojej decyzji Ministerstwo Obrony Narodowej w celu wciągnięcia broni do prowadzonego przez nie Federalnego Rejestru Broni.
W zezwoleniu na noszenie broni określony być musi obszar, na którym jest ono ważne. Zezwolenie uprawnia jedynie do noszenia broni, która została w nim określona, i przez osobę, która jest w nim wymieniona. Zabrania się osobom prywatnym uczestniczenia z bronią w manifestacjach i uroczystościach publicznych oraz jakichkolwiek zgromadzeniach i zebraniach, w których, ze względu na ich cel, przewiduje się pojawienie sprzecznych stanowisk; wyjątek stanowią defilady i zebrania o charakterze sportowym lub myśliwskim.
W części dotyczącej produkcji i handlu bronią Ustawa nie przewiduje explicite, aby osoba kupująca broń u autoryzowanego sprzedawcy musiała się legitymować jakimś dokumentem. Jednocześnie, Ustawa wymaga od sprzedawców, aby w przypadku sprzedaży osobie prywatnej więcej niż jednej sztuki broni uzyskali wcześniej specjalne na to zezwolenie, oraz ogranicza ilość amunicji jaką można sprzedać osobie prywatnej w okresie, który określony ma być - zgodnie z Ustawą - w odpowiednim akcie wykonawczym. Można zatem domniemywać, że Ustawa zakłada istnienie lub przynajmniej dopuszcza wprowadzenie rejestracji kupujących.
Ustawa przewiduje grzywnę w wysokości od 1 do 10 dniówek płacy minimalnej z zamianą w przypadku niezapłacenia na karę aresztu nie przekraczającego 36 godzin dla osób:
- które posiadają broń poza domem lub w miejscu, w którym nie są do tego upoważnieni, co nie dotyczy broni, której użycie zastrzeżone jest dla sił zbrojnych;
- które posiadają broń w domu, nie zgłosiwszy jej w Ministerstwie Obrony Narodowej, lub - w odpowiednim przypadku - broń do której posiadania nie są upoważnieni;
- posiadają broń zakazaną;
- noszą broń w trakcie manifestacji, uroczystości i zgromadzeń publicznych.

Biuro Studiów i Ekspertyz, 1997 r.